📊 Dapatan PISA 2025: Angka Yang Ibu Bapa Tak Boleh Abaikan
Laporan awal pencapaian Malaysia dalam PISA 2025 yang dikeluarkan Kementerian Pendidikan Malaysia (KPM) bersama OECD pada awal September 2026 membawa satu dapatan yang patut buat ibu bapa berhenti dan berfikir: kadar buli siber dalam kalangan murid Malaysia lebih tinggi berbanding purata negara OECD.
Menteri Pendidikan Datuk Seri Fadhlina Sidek sendiri menegaskan dapatan ini mesti diambil serius, dengan kenyataan yang menusuk: “Buli di sekolah mungkin berhenti apabila seorang anak pulang. Buli siber boleh pulang bersamanya.”
Angka utama dari laporan tersebut (sumber: Laporan Awal Pencapaian Malaysia dalam PISA 2025, KPM, dan kenyataan media SUHAKAM Pejabat Pesuruhjaya Kanak-Kanak No. 53-2026):
| Dapatan | Malaysia | Purata OECD |
|---|---|---|
| Mangsa sekurang-kurangnya satu bentuk buli (beberapa kali sebulan atau lebih) | 27% | 20% |
| Diejek oleh pelajar lain | 44% | 35.1% |
| Khabar angin buruk disebarkan tentang diri | 37.6% | 26.6% |
| Diugut oleh pelajar lain | 12.4% | 12% |
| Maklumat menyakitkan hati dimuat naik dalam talian tanpa persetujuan (buli siber) | 5% | 3% |
| Sokongan ibu bapa: berbincang tentang sekolah bersama anak | 51% (turun dari 57%) | - |
| Sokongan ibu bapa: berbincang tentang masalah di sekolah | 34% (turun dari 46%) | - |
PISA 2025 melibatkan 7,624 murid berusia 15 tahun dari 157 sekolah dan institusi pendidikan di seluruh negara, termasuk sekolah KPM, sekolah swasta, MRSM dan GiatMARA.
Yang paling penting untuk difahami: laporan itu menemui hubungan antara buli dengan pencapaian pembelajaran yang lebih rendah. Ini bukan sekadar isu emosi — buli siber ada kesan tepat pada keputusan peperiksaan dan prestasi akademik anak korang.
Menteri Pendidikan juga berkata keselamatan dan kesejahteraan bukan perkara sampingan dalam pendidikan. Ia asas sebelum anak boleh belajar dengan betul.
🚨 Kenapa Buli Siber Lebih Bahaya Daripada Buli Biasa
Buli kat sekolah berhenti bila anak pulang — tapi buli siber tak ada waktu rehat. Ini ciri-cirinya yang buat ia lebih bahaya daripada buli biasa:
- Mengikut waktu dan lokasi — serangan berlaku 24 jam melalui telefon, WhatsApp, TikTok, Instagram, Discord, kumpulan sembang kelas.
- Kandungan boleh menjadi viral — satu tangkap layar atau video boleh tersebar ke ratusan orang dalam beberapa minit, dan sukar dipadam sepenuhnya.
- Bukti sangat mudah dihapuskan — penyerang boleh “unsend” mesej, padam akaun atau hapus kandungan sebelum mangsa sempat bertindak. Sebab itu simpan bukti segera selepas kejadian adalah langkah paling kritikal.
- Anak mungkin malu untuk melapor sekolah — corang yakinkan kepada anak ini bukan salah mereka. Ramai mangsa terlepas tindakan sebab takut disalahkan atau digelakkan.
🛠️ Langkah Demi Langkah — Apa Yang Perlu Dibuat Bila Anak Kena Buli Siber
Langkah 1: Tenangkan Anak Dahulu — Jangan Marahkan Anak
Reaksi pertama ibu bapa selalunya panik atau marah. Sebenarnya, yang paling mangsa takut ialah berjumpa orang dewasa yang marah padanya. Katakan kepada anak dengan jelas: “Ini bukan salah korang.” Beri ruang untuk anak cerita, jangan interogasi.
Langkah 2: Simpan Semua Bukti
Sebelum sebarang kandungan dipadam, tangkap layar (screenshot) semuanya:
| Bukti | Contoh |
|---|---|
| Tangkapan skrin | Mesej, komen, hantaran media sosial, gambar/video yang digunakan |
| Rekod sembang | Nama akaun (username), tarikh dan masa mesej diterima |
| Pautan | URL hantaran yang memalukan, thread kumpulan sembang |
| Maklumat saksi | Nama rakan yang nampak kejadian atau terima mesej sama |
| Catatan kejadian | Nota ringkas tarikh, tempat (platform), apa yang berlaku |
Korang boleh simpan semua bukti ni dalam folder khas dalam telefon. Ia tetap penting walau keadaan reda — kalau kejadian berulang, rekod yang konsisten menjadikan kes lebih mudah untuk tindakan susulan.
Langkah 3: Sekat, Lapor dan Laporkan Dalam Aplikasi Itu Sendiri
Setiap platform besar ada mekanisme laporan (report) sendiri: Instagram, TikTok, WhatsApp, YouTube, Discord. Guna fungsi block/mute/restrict serta lapor kandungan sebagai harassment atau bullying. Buat langkah ni secepat mungkin — kerana ia menghentikan serangan susulan sebelum laporan formal diproses.
Langkah 4: Hubungi Sekolah Terlebih Dahulu Untuk Kes Dalam Kalangan Murid KPM
Kes buli dalam kalangan murid sekolah KPM ada saluran rasmi khas: Portal Aduan Buli di aduanbuli.moe.gov.my (juga melalui SISPAA, telefon pejabat 03-8884-9325, WhatsApp 014-8009325). Saluran ini khas untuk aduan buli murid KPM sahaja.
Korang juga boleh terus berjumpa Guru Bimbingan dan Kaunseling (GBK) di sekolah anak. Ini penting bagi kes buli antara pelajar sekolah yang sama — sekolah ada kuasa untuk tindakan disiplin kalau kes baru berlaku.
Langkah 5: Buat Aduan Rasmi ke Tribunal Antibuli
Pindahkan aduan ke tahap yang lebih tinggi jika:
- Sekolah tak bertindak atau tindakan tak memadai
- Kes melibatkan ugutan, pemerasan atau sebar aib yang serius
- Kejadian berulang walaupun selepas aduan pertama
Tribunal bagi Antibuli (di bawah BHEUU, Jabatan Perdana Menteri) ditubuhkan bermula Akta 876 berkuat kuasa. Pengadu boleh terdiri daripada mangsa atau ibu bapa/penjaga bagi anak di bawah 18 tahun. Portal aduan: tab.bheuu.gov.my.
Maklumat yang dibutuhkan:
- Identiti dan butiran pihak yang terlibat
- Tarikh, masa dan lokasi (platform) kejadian
- Keterangan ringkas apa yang berlaku
- Sama ada pihak sekolah atau institusi sudah dimaklumkan
- Maklumat saksi (jika ada)
- Bukti: tangkap layar, gambar, video, mesej, rekod sembang
Selepas hantar, simpan nombor rujukan. Tribunal akan semak dan tentukan kes seterusnya.
Langkah 6: Aduan Buli Siber Kepada MCMC Untuk Kandungan Dalam Talian
Buli siber adalah kandungan dalam talian — maka MCMC (Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia) juga boleh menerima aduan:
- Portal: aduan.mcmc.gov.my
- Hotline: 1800-188-030 (Isnin-Jumaat, 8:30 pagi - 5:30 petang)
- Kes kandungan berunsur kesopanan/kesusilaan boleh diambil tindakan di bawah Seksyen 211 dan 233 Akta Komunikasi dan Multimedia 1998 (denda sehingga RM50,000 atau penjara hingga satu tahun)
Langkah 7: Laporan Polis dan Kes Serius
Bila ada elemen ugutan jenayah, pemerasan, gangguan seksual atau ancaman keselamatan fizikal, buat laporan polis. Ini bukan berlebihan — laporan polis secara rasmi boleh lanjut untuk siasatan di bawah undang-undang keselamatan dalam talian sedia ada, termasuk framework ONSA (Akta Keselamatan Dalam Talian).
Langkah 8: Sokongan Emosi — Jangan Abaikan
Buli siber ada kesan psikologi: tekanan, kebimbangan, tanda-tanda kemurungan. Mangsa boleh dihubungkan kepada:
- Talian Kasih 15999 (24 jam, KPWKM)
- Befrienders KL 03-7627 2929
- Kaunselor sekolah (GBK) kaunseling percuma
- Klinik Kesihatan KKM — kaunseling bermula RM1 atau percuma bawah 18 tahun
Untuk kes-kes panjang atau serius, korang boleh baca panduan penuh kaunseling kesihatan mental untuk pelajar Malaysia.
📋 Jadual Rumusan — Saluran Aduan Ikut Jenis Kes
| Saluran | Untuk Apa | Cara Akses | Kos |
|---|---|---|---|
| Portal Aduan Buli KPM (aduanbuli.moe.gov.my) | Buli dalam kalangan murid sekolah KPM | Online + SISPAA + WhatsApp 014-8009325 | Percuma |
| Tribunal Antibuli (tab.bheuu.gov.my) | Kes buli & buli siber rasmi di bawah Akta 876 | Borang online + bukti | Percuma |
| MCMC (aduan.mcmc.gov.my) | Kandungan dalam talian yang mengganggu | Portal + hotline 1800-188-030 | Percuma |
| Laporan polis | Ugutan, pemerasan, ancaman keselamatan | Balai berdekat atau kios CCID online | Percuma |
| GBK / kaunselor sekolah | Sokongan disiplin & emosi di sekolah | Jumpa / temujanji di sekolah | Percuma |
| Talian Kasih 15999 | Sokongan emosi 24 jam | Telefon 15999 | Percuma |
| Klinik Kesihatan KKM | Kaunseling / kesihatan mental | Walk-in atau MySejahtera | RM1 / percuma bawah 18 |
🚩 Tanda-Tanda Anak Mungkin Jadi Mangsa Buli Siber
Korang mungkin tak pernah nampak mesej yang menghina anak — tapi ada tanda perubahan yang boleh dikesan:
- Jadi tarik diri, lesu, atau tak nak ke sekolah
- Telefon digunakan berlebihan tiba-tiba, atau sebaliknya, enggan sentuh telefon
- Emosi berubah teruk selepas guna telefon (muram, mudah marah, menangis)
- Rakan lama jadi sepi, tak lagi merancang bersama
- Notifikasi berulang daripada akaun tak dikenali atau individu baru
Kalau anak tunjukkan tanda-tanda ni, jangan terus ambil konklusi — tapi jangan juga buat-buat tak nampak. Bertanya dengan cara yang tenang, bukan interogasi, adalah langkah pertama.
🛑 Perangkap Yang Ibu Bapa Selalu Buat
- Rampas telefon serta-merta - tindakan pertama yang membunuh kepercayaan anak. Anak akan rasa dihukum, bukan dilindungi, dan mungkin buang bukti dalam ketakutan.
- Arahkan anak “abai sahaja” atau “jangan layan” - dapatan PISA 2025 sendiri membuktikan buli siber ada kaitan langsung dengan pencapaian lebih rendah. Ini bukan isu yang boleh diremehkan sebagai kes gelak-gelak.
- Padam semua mesej selepas kejadian - bukti hilang, kes jadi sulit untuk naikkan ke mana-mana.
- Sekat akaun anak daripada media sosial selamanya - buli siber berlaku di platform, tapi larangan pukal bermakna anak kehilangan saluran sosial dan komunikasi dengan rakan. Tindakan yang betul ialah sekat penyerang, bukan sekat mangsa.
- Biar anak “tangani sendiri” - mangsa PISA 2025 ini berumur 15 tahun dan 27% daripada mereka daripada menghadapi buli beberapa kali sebulan. Anak lebih memerlukan ibu bapa gunakan saluran rasmi di atas, bukan membebankan kes kepada mangsa.
Buli siber bertahan kerana mangsa berdiam diri dan ibu bapa tak tahu saluran betul untuk bertindak. Dengan perubahan dalam talian yang cepat, tindakan korang dalam tempoh 48 jam pertama menentukan sama ada kes kekal kecil atau jadi bencana.
✅ Kesimpulan
PISA 2025 mendapati 27% murid Malaysia jadi mangsa buli, dan kadar buli siber Malaysia mengatasi purata OECD. Ini bukan sekadar angka untuk laporan akademik — ia isu yang perlu diberi perhatian ibu bapa seluruh Malaysia.
Ringkasan tindakan:
- Tenangkan anak dan pastikan dia faham ini bukan salahnya
- Simpan semua bukti sebelum habis dipadam
- Block, mute dan report dalam aplikasi
- Aduan sekolah (GBK / aduanbuli.moe.gov.my) untuk kes dalam kalangan murid
- Aduan rasmi kepada Tribunal Antibuli di tab.bheuu.gov.my
- Aduan kandungan dalam talian kepada MCMC
- Laporan polis untuk ugutan atau pemerasan
- Sokongan emosi untuk anak — kaunseling percuma ada di mana-mana
Jangan tunggu keputusan PISA seterusnya yang lebih teruk. Bila anak korang bercerita, jadikan ia titik mula tindakan — bukan isu yang ditolak penting.
Kata Kunci SEO: buli siber malaysia, cara tangani buli siber, tindakan ibu bapa buli siber, Tribunal Antibuli, aduan buli siber MCMC, PISA 2025 Malaysia, buli murid sekolah
Baca juga:
- Akta Antibuli 2026: Ibu Bapa Boleh Didenda RM250K — penerangan penuh Akta 876, Tribunal Antibuli dan kuasa denda
- Kaunseling Mental untuk Pelajar Malaysia 2026 — saluran kaunseling percuma dan murah untuk anak korang
- Cara Buat Aduan Telekomunikasi Internet Malaysia — panduan penuh aduan online kepada MCMC
- Cara Kawal Ketagihan Skrin & Gajet Pelajar — langkah atasi penggunaan gajet berlebihan yang berkait isu dalam talian
Rujukan Rasmi
- Laporan Awal Pencapaian Malaysia dalam PISA 2025, Kementerian Pendidikan Malaysia — https://www.moe.gov.my/laporan-awal-pencapaian-malaysia-dalam-PISA-2025
- Utusan Malaysia, “Dapatan PISA 2025: Buli siber mesti diambil serius - Fadhlina”, September 2026 — https://www.utusan.com.my/nasional/2026/09/dapatan-pisa-2025-buli-siber-mesti-diambil-serius-fadhlina/
- SUHAKAM, Media Statement No. 53-2026 (Pejabat Pesuruhjaya Kanak-Kanak), 11 September 2026 — https://suhakam.org.my/ms/2026/09/occ-media-statement-no-53-2026_pisa-2025-findings-on-bullying_childrens-safety-dignity-and-wellbeing-must-be-prioritise/
- Portal Aduan Buli KPM — https://aduanbuli.moe.gov.my/
- Tribunal bagi Antibuli, Cara Membuat Aduan — https://tab.bheuu.gov.my/cara-mengadu
- MCMC, Portal Aduan Pengguna — https://www.mcmc.gov.my/ms/make-a-complaint/make-a-complaint
- Jabatan Perpaduan Negara dan Integrasi Nasional (MKN), “Cara Mengatasi Buli Siber” — https://www.mkn.gov.my/web/ms/2024/07/10/cara-mengatasi-buli-siber/
Kredit gambar: Utusan Malaysia — OG imej artikel “Dapatan PISA 2025: Buli siber mesti diambil serius” (September 2026)
